Myopie bij kinderen: zo herken je bijziendheid op tijd
Knijpt je kind regelmatig met de ogen, zit het steeds dichter bij de televisie of is het schoolbord lastig te lezen? Dit kunnen signalen zijn dat je kind niet goed in de verte ziet. Kinderen geven dit zelf niet altijd aan. Zij weten immers niet beter en denken vaak dat iedereen de wereld op dezelfde manier ziet.
Bijziendheid onder kinderen komt steeds vaker voor. Volgens een grootschalige internationale analyse uit 2024 is naar schatting 23% van de Nederlandse kinderen en jongeren bijziend. Het is daarom belangrijk om veranderingen in het kijkgedrag tijdig te herkennen en de ogen bij twijfel te laten controleren.
In de video legt Maureen, opticien en oprichter van House of Glasses, uit wat myopie is, hoe je bijziendheid bij kinderen kunt herkennen en waarom het verstandig is om bij twijfel de ogen te laten controleren.
Wat is myopie?
Myopie is de medische term voor bijziendheid. Een kind met myopie ziet voorwerpen dichtbij meestal scherp, terwijl mensen, teksten en objecten op grotere afstand wazig zijn.
Bij een oog zonder bijziendheid valt het binnenkomende licht precies op het netvlies. Bij myopie is de oogbol meestal iets te lang, waardoor het beeld vóór het netvlies terechtkomt. Met een bril of contactlenzen met een minsterkte kan het beeld weer scherp worden gecorrigeerd.
Bijziendheid ontstaat vaak tijdens de basisschoolleeftijd en kan gedurende de groei verder toenemen. Dat noemen we progressieve myopie.
Waarom merkt een kind bijziendheid niet altijd zelf op?
Bijziendheid ontstaat meestal geleidelijk. Een kind kan daardoor onbewust manieren ontwikkelen om het minder scherpe zicht te compenseren. Het gaat bijvoorbeeld dichter bij het scherm zitten, vraagt om een plek vooraan in de klas of knijpt met de ogen om iets op afstand beter te kunnen zien.
Omdat een kind niet kan vergelijken met het zicht van iemand anders, hoeft het zelf niet direct te beseffen dat er iets aan de hand is. Juist daarom is het belangrijk dat ouders en leerkrachten alert zijn op veranderingen in het kijkgedrag.
Welke signalen kunnen wijzen op myopie?
De verschijnselen verschillen per kind. Bovendien kunnen sommige klachten ook een andere oorzaak hebben. Let onder andere op de volgende signalen:
vaak turen of knijpen met de ogen;
dicht bij de televisie gaan zitten;
een boek, telefoon of tablet erg dichtbij houden;
moeite hebben met het lezen van het schoolbord;
verkeersborden of mensen op afstand niet goed herkennen;
regelmatig in de ogen wrijven;
hoofdpijn of snel vermoeide ogen;
minder plezier hebben in sporten waarbij zicht op afstand belangrijk is;
moeite hebben om de aandacht bij schoolwerk te houden.
Eén signaal betekent niet automatisch dat je kind bijziend is. Herken je meerdere punten of twijfel je over het zicht van je kind? Dan is een professionele oogcontrole verstandig door bijvoorbeeld onze orthoptist aan te raden.
Waarom is het belangrijk om myopie vroeg te signaleren?
Goed zicht speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven van een kind. Niet alleen bij lezen en leren, maar ook bij sporten, fietsen, buitenspelen en contact maken met anderen. Wanneer een kind niet goed ziet, kan dat invloed hebben op de concentratie, schoolprestaties en het zelfvertrouwen.
Daarnaast kan myopie tijdens de groei toenemen. Hoe langer de oogbol wordt, hoe hoger de minsterkte doorgaans wordt. Een hoge bijziendheid geeft op latere leeftijd een verhoogde kans op oogproblemen, waaronder netvliesproblemen en glaucoom. Vroege herkenning maakt het mogelijk om de ontwikkeling van het zicht goed te volgen en, wanneer dat nodig is, tijdig naar passende oplossingen te kijken. Het Oogfonds geeft meer informatie over bijziendheid en de mogelijke gevolgen daarvan.
Het doel is niet om ouders ongerust te maken, maar om te voorkomen dat een kind onnodig lang met verminderd zicht blijft rondlopen.
Hoe ontstaat bijziendheid bij kinderen?
Bij het ontstaan van myopie spelen verschillende factoren een rol. Erfelijke aanleg is er daar één van. Wanneer één of beide ouders bijziend zijn, heeft een kind een grotere kans om zelf ook bijziend te worden.
Ook kijkgewoonten en leefstijl zijn van invloed. Kinderen kijken tegenwoordig veel dichtbij, bijvoorbeeld tijdens het lezen, tekenen, maken van huiswerk of gebruiken van een telefoon en tablet. Langdurig dichtbij kijken zonder voldoende pauzes kan bijdragen aan het ontstaan en toenemen van myopie. Ook weinig tijd buiten doorbrengen wordt in verband gebracht met een grotere kans op bijziendheid.
Een beeldscherm is dus niet de enige oorzaak. Het gaat vooral om de combinatie van langdurig dichtbij kijken, weinig afwisseling en onvoldoende daglicht.
Wat kun je zelf doen om de ogen van je kind te ondersteunen?
Een eenvoudige richtlijn is de 20-20-2-regel:
na 20 minuten dichtbij kijken;
minimaal 20 seconden in de verte kijken;
iedere dag minstens 2 uur buiten zijn.
Buitenspelen, fietsen, wandelen en buiten sporten tellen allemaal mee. De twee uur hoeft bovendien niet aaneengesloten te zijn, maar mag over de dag worden verdeeld. Ook op een bewolkte dag is de hoeveelheid licht buiten aanzienlijk groter dan binnen.
Let daarnaast op voldoende kijkafstand. Laat je kind een boek, telefoon of tablet bij voorkeur op minimaal 30 tot 40 centimeter afstand houden. Een handige richtlijn is ongeveer een armlengte. Meer uitleg en praktische tips vind je bij de 20-20-2-regel van het Oogfonds.
Deze gewoonten bieden geen garantie dat bijziendheid wordt voorkomen, maar kunnen wel helpen om de kans op het ontstaan of verder toenemen ervan te verkleinen.
Wat gebeurt er tijdens een oogcontrole?
Een goede oogcontrole begint met rustig kijken en luisteren. Er wordt niet alleen naar de mogelijke brilsterkte gekeken, maar ook naar de leeftijd van het kind, eventuele klachten, het kijkgedrag en de ontwikkeling van de ogen.
Bij House of Glasses nemen we de tijd om een kind op zijn of haar gemak te stellen. We bespreken wat je thuis of op school hebt opgemerkt en bepalen vervolgens welke controle passend is. Afhankelijk van de leeftijd en de uitkomsten kan onderzoek door een orthoptist of optometrist nodig zijn.
Voor kinderen jonger dan acht jaar wordt bij een vermoeden van een oogafwijking doorgaans verwezen naar een orthoptist. Vanaf acht jaar kan, afhankelijk van de situatie, een orthoptist of optometrist de ogen verder onderzoeken. Wij leggen duidelijk uit welke vervolgstap voor je kind geschikt is.
Wat als je kind bijziend blijkt te zijn?
Wanneer myopie wordt vastgesteld, kan een bril met minsterkte ervoor zorgen dat je kind weer scherp in de verte ziet. Bij het kiezen van een kinderbril kijken we niet alleen naar het montuur, maar ook naar pasvorm, draagcomfort, stevigheid en de manier waarop je kind de bril in het dagelijks leven gebruikt.
Bij toenemende bijziendheid kan myopiemanagement worden overwogen. Hierbij wordt niet alleen het zicht gecorrigeerd, maar wordt geprobeerd de verdere groei van de oogbol zo veel mogelijk af te remmen. Hiervoor bestaan onder andere speciale brillenglazen en contactlenzen. In bepaalde situaties kan een medisch specialist ook atropine-oogdruppels adviseren.
Welke aanpak geschikt is, verschilt per kind. Leeftijd, brilsterkte, ooggroei, erfelijke aanleg en leefstijl spelen allemaal een rol. Daarom is persoonlijk onderzoek en regelmatige controle belangrijk.
Persoonlijke aandacht voor jonge ogen
Een bezoek aan de optiekzaak kan voor een kind best spannend zijn. Daarom zorgen we bij House of Glasses voor een rustige en persoonlijke benadering. We leggen uit wat we doen, nemen de tijd voor vragen en kijken verder dan alleen de sterkte.
Twijfel je of je kind goed ziet? Wacht dan niet tot de klachten vanzelf verdwijnen. Neem gerust contact op met House of Glasses in Rhenen of maak een afspraak. Samen bespreken we welke oogcontrole passend is en welke vervolgstappen eventueel nodig zijn.
